Elk jaar op de eerste zondag van juli vindt het Oud Limburg Schuttersfeest plaats. Dit jaar is het evenement in Melick. De weekenden erna zijn er nog meer schuttersfeesten. Binnen het schutterswezen speelt de band met de kerk een belangrijke rol en die wordt zorgvuldig gekoesterd.

Schuttersfeesten openen bijvoorbeeld vaak met een heilige mis en menige pastoor is aalmoezenier of geestelijk adviseur van een schutterij. Als er een nieuwe schutterskoning of -keizer geïnstalleerd moet worden, gebeurt dat vaak in de kerk of minstens met een zegening door een plaatselijke priester. En menige schutter wordt met schutterseer vanuit de parochiekerk begraven.

Bronk

In veel plaatsen is het ook een goed gebruik dat de schutterij tijdens de sacramentsprocessie meeloopt om het Allerheiligste te beschermen. Om die reden kennen sommige schutterijen ook zogeheten ‘bielemannen’ (mannen met bijlen) die eventuele wegversperringen voor een processie moeten opruimen. In dorpen in het Heuvelland is dit zelfs een ludiek vast onderdeel van de ‘bronk’ geworden.

Patroonheiligen

Een andere relatie van de schutterswereld met het geloof is te vinden in de naamgeving. Bijna alle schutterijen zijn vernoemd naar een heilige. Vaak is dat een patroonheilige van schutters en jagers: Hubertus en Sebastianus komen veel voor in de schutterswereld. Soms is de schutterij ook vernoemd naar een heilige die plaatselijk vereerd wordt of waaraan de eigen parochie is toegewijd. Zo is de schutterij van Melick, waar dit jaar het OLS plaatsvindt, net als de parochie vernoemd naar Sint-Andreas. Ook namen als Sint Martinus en Sint-Joris komen voor.

Rode Leeuw

In plaats van schutterij wordt soms ook gesproken over een ‘broederschap’. Dit is van oudsher een kerkelijke vereniging van mensen (vroeger vaak alleen mannen) die regelmatig bij elkaar komen om samen te bidden of een bepaalde devotie te bevorderen. Ook onderlinge vriendschap – broederschap – speelt daarbij een belangrijke rol. Hoewel lang niet alle broederschappen schutterijen zijn, voelen veel leden van schutterijen zich wel bij een schuttersbroederschap horen.

Bijna 50 jaar geleden werd er een heel bijzondere nieuwe broederschap opgericht met de lange naam ‘Edele Eedbroederschap van de Souvereine Orde van de Rode Leeuw van Limburg en de Heilige Sebastianus’. Hierin worden schutters opgenomen die zich op een bijzondere manier hebben ingezet voor het schutterswezen en de samenleving. De ‘Rode Leeuw’ is zowel in het bisdom Hasselt als Roermond officieel erkend en bij opname van nieuwe leden is vaak een vertegenwoordiger van de bisschoppen aanwezig.

Illustratie: Limburgse schutters op het Sint-Pietersplein in Rome in april 2025